İsrail’de Yahudiler Arası Irkçılık Raporu
İsrail devletinin asli unsuru olan Yahudiler arasındaki ırka dayalı hiyerarşiyi inceleyen araştırma. Gazzelilerin “insan-hayvan” diye aşağılanmasının İsrail’in kuruluşundan beri süren ırkçı bir zihniyetin ürünü olduğunu ortaya koyuyor.
Yönetici özeti
İsrail’de Yahudiler, kökenlerine göre dört katmanlı bir hiyerarşiye ayrılır: en üstte Kuzey Avrupa kökenli Aşkenazlar, ardından Sefaradlar, Ortadoğu kökenli Mizrahiler ve en altta Etiyopya kökenli Beta İsrailliler. Rapor, devlet politikasının ve toplumsal normların bu hiyerarşiyi yaşatmak üzere kurgulandığını belgeliyor.
Kuruluştan itibaren Aşkenazlar merkezî ve zengin şehirlere, Mizrahiler ise çöl ve sınır bölgelerindeki yoksul “gelişim kasabalarına” yerleştirildi. Eğitim ve gelir uçurumu üçüncü kuşakta bile kapanmadı; etnik gruplar arası evlilik oranı bugün hâlâ beklenen düzeyin yarısında.
Beta İsrailli kadınlara rızaları dışında doğum kontrol iğnesi yapılması, göçmen kamplarında on binlerce Mizrahi çocuğa uygulanan radyasyonlu saçkıran tedavisi ve kaybolan Yemenli bebekler gibi vakalar, Aşkenaz olmayan nüfusa yönelik sistematik politikaların örnekleri olarak ele alınıyor. İsrail bu vakaların üçünde de sorumluluğu resmen kabul etti.
Rapor, kendi dinindeki insanlara bile bu denli ayrımcılık uygulayan bir devletin, Mizrahilerle aynı etnik kökeni paylaşan Filistinlileri insanlıktan çıkarmasını bu ırkçı karakterin doğal bir sonucu olarak değerlendiriyor.
Hazırlayan: Asrın Fahrettin Tok
Yoksulluk oranı (OECD, 2025)
Gini katsayısı
Aşkenaz–Mizrahi evliliği, 1950’lerden bugüne
Beta İsraillilerin doğum oranındaki düşüş
Radyasyonlu saçkıran tedavisi uygulanan çocuk
Yemenli çocuklar vakasında dile getirilen kayıp
Temel bulgular
Yahudiler dört katmanlı bir ırk hiyerarşisine ayrılıyor
Aşkenaz, Sefarad, Mizrahi ve Beta İsrail katmanları; devlet politikası ve toplumsal normlar bu sıralamayı korumaya dönük.
Yerleşim planı hiyerarşiye göre yapıldı
Aşkenazlar merkezî şehirlere, Mizrahiler 1950’lerde kurulan sınır ve çöl kasabalarına yerleştirildi. Bu bölgeler bugün de yoksul; 1976 tarihli sızdırılmış Koenig Raporu, nüfusun etnik kategorilere göre analiz edildiğini gösteriyor.
Etnik ayrım toplumda da sürüyor
Aşkenaz–Mizrahi evlilikleri 1950’lerde %13, bugün %25; nüfus dağılımına göre rastgele eşleşmede en az %50 olması beklenirdi.
Beta İsrailli kadınlara rızaları dışında doğum kontrolü uygulandı
2013’te ortaya çıkan skandalda Etiyopyalı kadınlara göç şartı olarak Depo-Provera iğnesi yapıldığı, doğum oranlarının %50 düştüğü anlaşıldı. İsrail uygulamayı kabul edip politikasını değiştirmek zorunda kaldı.
Mizrahi çocuklara radyasyon verildi
1946–1960 arasında göçmen kamplarında saçkıran tedavisi adı altında büyük çoğunluğu Mizrahi olan 15.000–200.000 çocuğa yüksek doz radyasyon uygulandı. İsrail 1995’te tazminat ödemeyi kabul etti.
Yemenli bebekler kayboldu
1948–1954 arasında Yemenli ailelere bebeklerinin öldüğü söylendi; üç ayrı komisyon yüzlerce vakayı inceledi, ölüm belgesi ve mezar bulunamadı. İsrail 2021’de tazminat ödemeyi kabul etti.
